کد مطلب : 7164
28 تیر 1399 - 13:02
تعداد بازدید : 24 بار
اخبار » اخبار وسط

«مدرسه مطالعات آسیایی و آفریقایی» (SOAS) هر ماه میلادی در سایتِ خود مقاله  ای به انگلیسی از پژوهشگران خود یا بیرون از منتشر می  کند. این مقاله ها در حوزة آسیا و آفریقا براساس نسخه  هایِ خطّی (بیشتر)، چاپ سنگی و منابعِ بسیار نایاب موجود در کتاب  خانه بریتانیا (The British Library) نوشته می  شوند.

آقای ویویک گوپتا پژوهشگر مطالعات اسلامی و هنرهایِ جنوب آسیا بر رویِ رساله دکتری اش با عنوان کار می کند:

Wonder Reoriented: Manuscripts and Experience in Islamicate Societies of South Asia (ca. 1450–1600)

و در خلالِ تحقیقش دربارة نسخه  هایِ خطیِ مصوّر «عجائب البلدان» (قزوینی) و «مفتاح  الفضلاء» (شادی آبادی) را مطالعه کرده است که درباره هر کدام مقاله ای در سایت «مدرسه مطالعات آسیایی و آفریقایی» منتشر کرده است به ترتیب: سپتامبر 2018 و ژوییه 2020. در اینجا خلاصه ای از مقاله ای وی درباره «مفتاح الفضلا» ترجمه شده است.

 

محمد بن داود بن محمود شادی آبادی در حدود سال 840- 920 در مالوا هندوستان زندگی می  کرد. برخی از آثارِ وی: «جر الاثقال»، «عجائب الصنایع» و «شرح خاقانی» است. شادی آبادی در سالِ 873 هجری فرهنگ فارسی «مفتاح الفضلاء» را تالیف کرد. واژه «مفتاح » در عنوان این فرهنگ چنین می رساند که نشانه  هایِ کمرنگی از ابزارآلات فلزی، نساجی، جنگی، زرهی، غذایی و معماری دوران اولیه در هندوستان قدیم را بیان می کند. نسخة خطّی مصورِ منحصر به فردی از «مفتاح  الفضلاء» در «کتاب  خانه بریتانیا» نگهداری می شود که نقاشی های هم عصر شیراز بسیار نزدیک است.

«مفتاح الفضلا» در دوره حکومت ابوالمظفر محمود شاه خلجی پادشاه مالوا در سالِ 873 هجری در هند تالیف شد. به یاد داشته باشیم که «نعمت نامه» کتابی درباره آشپزی به فارسی هم در دوره غیاث شاه (دوره حکومت: 873-906 هجری) پنجمین پادشاه از شاهان خلجی مالوا تالیف شده بود.

این نسخه مصوّر «مفتاح الفضلا» دارای 179 تصویر است. از آنجایی که در این شرایط کنونی، جهان به شادی نیاز دارد، آقای گوپتا در این مقاله به مدخلِ اسباب بازی این فرهنگ پرداخته است. این نسخه به خطِ نستعلیق درشت و با فاصله نوشته شده است که به نظر می آید برای یادگیری کودکان بوده است و از آنجایی که برخی از مدخل ها درباره اسباب بازی است، این حدس به یقین نزدیکتر می شود.

نخستین مدخل مصوّر « bādajan» که این طور معنی شده است عروسکی که دختران مثل آدمی بر آن جامه دوزند و با آن بازی کنند. و در هندی آنرا «گُریا» گویند. برای اینکه معلوم شود برای چه مدخل هایی، معادل های بصری به کار رفته است، تمام مدخل ها را در فایل اکسل منظم کرد.  برای مدخل « bādajan» مترادف بصری «لهفت» آمده است. در تصویر هم دختر بچه هایی را نشان میدهد که عروسک هایشان را خوابانده اند.

مدخل مصور دیگر «فرفره» است که در فارسی «فرموک» و در هندی «لتّو» می گویند. مترادف بصری آن «باد فره» است. در تصویر چند زن راجپوت را نشان می دهد که با فرفره بازی می کنند.

مدخل مصور دیگر «کج مج» است یعنی کودکی که هنوز زبانش خوب باز نشده است.  زنی را نشان می دهد – گویا مادر است- با فرزندش در حال صحبت کردن است.  تصویر کودک در مقایسه با مادر خیلی کوچک کشیده شده است.

در پایان مقاله، آقای آقای ویویک گوپتا این نوشته را دخترانِ خواهرش- آنیکا و زرینه تیک چَندانی- تقدیم می کنم.

شایان ذکر است که «مفتاح الفضلاء» با مقایسه نسخه خطی کتاب خانه مجلسِ تهران (نسخه اساس) و نسخه خطی کتاب خانه بریتانیا در لندن (نسخه بدل) در ایران از سوی یک پژوهشگر اهل لیتوانی تصحیح شده است: «تصحیحِ انتقادی و مقدمه فرهنگ مفتاح الفضلاء»، نام پژوهشگر: خانم داینا بوشتسکایته، استاد راهنما: محمد افشین وفایی، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه تهران، سالِ دفاع: 1398ش. همچنین نگاه کنید: مقاله به فارسی با عنوانِ: «الگوهای مدخل سازی و عناصر تشکیل دهنده مدخل در فرهنگ مفتاح الفضلاء»، مقاله نویسان: علیرضا امامی- داینا بوشتسکایته، شبه قاره، ویژه نامه فرهنگستان، شماره 8، سال 1397ش.

منبع

https://blogs.bl.uk/asian-and-african/2020/07/index.html

 

خلاصه و ترجمه: لیلا عبدی خجسته

 

 

کد امنیتی
تازه کردن

آمار بازدیدکنندگان

مهمانان :

63 

امروز :
دیروز :
این هفته :
این ماه :
بازدید کل :
153
1521
10647
20710
16448138