کد مطلب : 7394
25 دی 1399 - 00:03
تعداد بازدید : 12 بار
اخبار » اخبار وسط

دکتر عبدالعزیز ساحر از مصححانِ پاکستانی است که بر رویِ نسخه های خطیِ متون عرفانیِ و اردو مطالعه می کنند. [*] یکی از تصحیحاتِ فارسیِ ایشان «مجالس کلیمی» است که مقدمه ای به زبان اردو دارد.

 

«مجالس کلیمی» ملفوظاتِ فارسی شاه کلیم الله جهان آبادی (درگذشت: 1142 هجری/ 1729م) است. گردآورنده: خواجه محمد کامگار خان مریدِ مولانا نظام الدین اورنگ آبادی (درگذشت: 1142هجری) و سال گردآوریِ مفوظات: 1131 هجری است.

خواجه محمد کامگار خان در لشکر شاهی بود. در 3 محرم 1131 هجری همراه امیر الامرا سید حسین علی خان از راه اورنگ‌آباد، برهان پور راهیِ دهلی شد که این سفر دو ماه طول کشید. وی 73 (یا مطابق رویت هلال 71 یا 72) روز در دهلی ماند و از 27 ربیع‌الاول 1131 تا 8 جمادی‌الثانی 1131 هجری در 14 مجالسِ شاه کلیم الله جهان آبادی مستفید شد.

برادر وی هم می‌خواست شرف نیازمندی به حضرت کلیمی برساند اما به دلیل اینکه حالش مساعد نبود، حضرت کلیمی اجازه سفر نداد. خواجه محمد نورالدین (درگذشت: 1131هجری)

 

خواجه کامگار خان حسینی فرزندِ خواجه برهان الدین بود که سلسله نسبش به خواجه علاءالدین عطار و نقشبندیه می رسید و وطنِ آنها در لاهور بود، اما کامگار خان و برادرش هر دو با سلسله چشتیه بیعت کردند و وطنشان در اورنگ آباد بود.

کامگار خان شاعر بود و «عالی» تخلص می‌کرد. وی دو ملفوظاتِ دیگر مرشدش را هم گردآوری نموده بود با عنوانِ: «احسن الشمائل»؛ «ملفوظاتِ مولانا نظام الدین اورنگ آبادی». این دو کتاب هنوز چاپ نشده اند و نسخه های خطی آنها در کتاب خانه های مختلف چشتیان است.

 

از «مجالسِ کلیمی» مطالبِ مهمی متوجه می شویم که در کتاب های تاریخی هم نیست. مثلا: درگذشتِ خواجه محمد نورالدین؛ روز جمعه در مسجد جامع دهلی استقبال امیر الامرا سید حسین علی خان و قطب الملک یمین الدوله سید عبداله خان به مناسبتِ ورودِ رفیع الدرجات.

زنده یاد احمد منزوی چهار نسخه خطی آن را آورده است: دیرا غازی خان، تونسا شریف (تاریخ کتابت: 1241 هجری)؛ انجمن ترقی اردو، کراچی (تاریخ کتابت: قرن 13 هجری)؛ کتاب خانه مولانا محمد علی مکدی، اَتَک (تاریخ کتابت: 1356 هجری)؛ ملتان (تاریخ کتابت: 1360 هجری). مرحوم خلیق احمد نظامی هم درباره نسخه ای در «موزه سالار جنگ» (حیدرآباد دکن) اطلاع داده بود.

 

نزد دکتر عبدالعزیز دو نسخه خطی از «مجالس کلیمی» بود:

تونسا شریف: ترقیمه، نام کاتب ندارد. شامل 23 ورق است در 16 سطر. تمیز و خوانا. این نسخه اساس مصحح است.

مکد شریف (که مولوی محمد الدین مَکدی برای کتاب خانه اش آن را نقل کرده بود. تاریخ کتابت: 14 جمادی الثانی 1356 هجری در تونسا شریف نوشته شده است و از غلط های نسخه تونسا مبراست. شامل 7 ورق و تعداد سطرها بین 25 تا 19.

 

«مجالسِ کلیمی» در 14 مجلس است:

مجلس اول: 27 ربیع الاول 1131 هجری، شنبه

مجلس دوم: 4 ربیع الثانی 1131 هجری، جمعه

مجلس سوم: 6 ربیع‌ الثانی 1131 هجری، یک شنبه

مجلس چهارم: 10 ربیع الثانی 1131 هجری، پنج شنبه

مجلس پنجم: 11 ربیع الثانی 1131 هجری، جمعه

مجلس ششم: 14 ربیع الثانی 1131 هجری، دوشنبه

مجلس هفتم: 17 ربیع الثانی 1131 هجری، پنج شنبه

مجلس هشتم: 18 ربیع الثانی 1131 هجری، جمعه

مجلس نهم: 20 ربیع الثانی 1131 هجری، یک شنبه

مجلس دهم: 21 ربیع الثانی 1131 هجری، دوشنبه

مجلس یازدهم: 26 ربیع الثانی 1131 هجری، هفته

مجلس دوازدهم: 28 ربیع الثانی 1131 هجری، دوشنبه

مجلس سیزدهم: 7جمادی الاول 1131 هجری، چهارشنبه

مجلس چهاردهم:8 جمادی الاول 1131 هجری، پنج شنبه

 

«مجالسِ کلیمی»، به فارسی، مولف: خواجه محمد کامگار خان حسینی، تصحیح: عبدالعزیز ساحر، اداره فروغ معارف نظامیه، اسلام آباد، پاکستان، 2016.

شاملِ: مقدمه- دیباچه از مصنف- تصحیحِ انتقادیِ مجالس کلیمی- اختلاف نسخ- حواشی و تعلیقات- عکس نسخه های مجالس کلیمی- کتاب نامه – نمایه

 

تهیه و تنظیم: لیلا عبدی خجسته

[*] در موردِ دکتر عبدالعزیز ساحر نگاه کنید «محراب تحقیق» مجموعه مقالات دکتر عبدالعزیز ساحر درباره نسخ خطی عرفانی

به در همین پایگاه خبری نسخ خطی بساتین.

 

 

کد امنیتی
تازه کردن