کد مطلب : 7021
23 اسفند 1398 - 09:12
تعداد بازدید : 30 بار
اخبار » اخبار وسط

ادبیات قدیم اردو که به «دَکنی» معروف است به سه دوره تقسیم می شود: دوره بهمنیان (1350- 1525م)؛ دوره عادل شاهیان (1490-1686م)؛ دوره قطب شاهیان (1518-1687م) در پایان قرن 15 میلادی با زوال سلطنت بهمنیان در سرزمین دکن پنج سلطنت جدید تشکیل شد: عادل شاهیان (مرکز حکومت: بیجاپور)؛ قطب شاهیان (مرکز حکومت: گولکندا)؛ نظام شاهیان (مرکز حکومت: احمد نَگَر)؛ برید شاهیان (مرکز حکومت: بیدَر)؛ عماد شاهیان (مرکز حکومت: بَرار). ادبیات قدیم اردو به ویژه در دوره عادل شاهیان و قطب شاهیان نشو و نما یافت.

دکتر محمد علی اثر (زادروز: 1949- در حیات) استاد گروه اردو «جامعه عثمانیه» در حیدرآباد هندوستان از دکن شناسان مشهور هندوستان است که در شناخت نسخه های خطی دکن (جنوب هندوستان) تبحّر کامل دارند و در این زمینه دارای تصحیحات و آثاری هستند. به تازگی مجموعه مقالات ایشان به زبان اردو درباره دکن (اردوی قدیم) با عنوانِ «معجم دکنیات» منتشر شده است:

«معجم دکنیات»، دو جلد، نویسنده: دکتر محمد علی اثر، به کوشش: دکتر راحت سلطانه، الانصار پبلی­کیشنز، حیدرآباد، هندوستان، سال چاپ: 2020.

معجم دکنیات، جلد اول:

تحقیق در ادبیات دکنی و محمد علی اثر // دکتر راهی فدایی

پیش رَس // دکتر محمد نسیم الدین فریس

عرض حال // دکتر راحت سلطانه

مقدمه // دکتر محمد علی اثر

1- خواجه بنده نواز؛ نخستین شاعر اردو

2- نخستین شاعر صاحب دیوانِ اردو

3- نخستین کتاب به نثر اردو و مولف آن

4- نخستین شاعره صاحب دیوان به زه زبان رادو

5- نخستین شاعر هندومذهب در ادبیات دکنی

6- نخستین شاعران غزل­سرای گولکندا

7- نخستین مورخ ادبیِ دکنی

8- نخستین آثار تحقیقی و تدوینی در ادبیات دک

قالب­های شعری دکنی

1- نعت در شعرهای خواجه بنده نواز گیسو دراز

2- مرثیه­ های چاپ نشده و نایاب در دکنی اردو

3-شعرهای محمد قلی قطب شاه (به جز غزل)

4- ترانه های محلی دکنی

قصیده­ های دکنی

1- قصیده های چاپ نشده هاشمی بیجاپوری

2- قصیده ای نایاب از محمد امین گجراتی

3- قصیده ای چاپ نشده از جنونی

4- قصیده های چاپ نشده از غوثی آرکاتی

مثنوی دکنی

1- نکاتی درباره کِدَم راو پِدَم راو

2- تحقیق درباره مثنوی خاورنامه

3- مثنوی هجویه ازهاشمی بیجاپوری

4- مقایسه مثنوی های غواصی

5- مثنوی سیف الملوک و بدیع الجمال و مولف آن

6- مثنوی فراق­ نامه از ایاغی­

7- مثنوی نجات نامه

8- مَلِک محمود جوهر و مثنوی اشتیاق نامه

9- مثنوی ظفر نامه عشق؛ مثنوی نایاب دکنی

10- مطالعه مثنوی یادگار زمانه

غزل دکنی

1- غزل تازه کشف شده از حسن شوقی

2- غزل اردو پیش از دوره قطب شاهیان

3- شکوفایی غزل اردو در دوره قطب شاهیان

4- غزل های ملک الشعراء اسدالله وجهی

5- رنگ غزلِ غواصی

6- نعت گویی در دکن در قالب غزل

7- دیگر غزل سرایان دوره قطب شاهیان

8- درباره مولف

قطعه تاریخ چاپ از سردار سلیم

 

معجم دکنیات جلد دوم

عرض حال // دکتر راحت سلطانه

1- آغاز و شکوفایی نثر دکنی

2- شاه برهان الدین جانم و رساله های او به نثر

3- صوفیان شاعر و ادیبان دوره قطب شاهیان

4- ملک الشعرا اسدالله وجهی

5- شخصیت محمد قلی قطب شاه

6- تحقیقی درباره نام، وطن و پیر طریقت غواصی

7- سلطان عبدالله و غواصی

8- تحقیقی تازه درباره شعرهای عبدالله قطب اه

9- تحقیقی تازه درباره ملک الشعرا ملا نصرتی

10- علی عادل شاه ثانی شاهی؛ سخن وری باکمال در دکنی اردو

11- ادبیات اردو در دوره دکن

12- گُجری اردو

13- تحقیق تازه درباره شغلی بیجاپوری

14- تأثیر ولی اورنگ آبادی بر شعر شمال هندوستان

15- شعرهای چاپ نشده شاه ابوالحسن قربی

16- باقر آگاه؛ شاعر و نقاد

17- تحقیقی تازه درباره داود اورنگ ­آبادی

18- همرنگ اورنگ آبادی؛ شاعر و مفسر از دوره عبوری ادبیات دکن

19- فدوی اورنگ آبادی؛ شاعر صاحب دیوان دکنی

20- فراقی؛ شاعری هم عصر ولی اورنگ آبادی

21- تلمیحات قرآنی در شعر دکنی اردو

22- مشاعره­ های اردو در دور دکنی

23- اورنگ زیب در شعر شاعران دکن

24- خمریات در شعر شاعران دکن

خدمات فردی و اجتماعی دکن

1- خدمات علمی و ادبی صوفیان سرزمین گولکندا

2- آثار فرهنگی و تمدنی دوره قطب شاهیان

3- سخن وران دوره ولی اورنگ آبادی و سراج اورنگ آبادی

4- نقش جامعه عثمانیه در گسترش ادبیات دکی

5- محققان معاصر در ادبیات دکنی

6- دکتر جمیل جالبی و ادبیات دکنی

7- دکتر جمال شریف و ادبیات دکنی

9- پروفسور محمود قادری و مثنوی مخزن عق

درباره مولف

قطعه تاریخ چاپ از: حضرت مولانا اعظم علی صوفی

 

شایان ذکر است به برخی از آثار دکتر محمد علی اثر از طرف آکادمی هایِ ایالتِ اُتّرپَرَدیش، بیهار، بنگال غربی، راجستان، آندراپَرَدیش در هندوستان جایزه­ اعطا شده است. همچنین به خاطر خدمات تحقیقی وسیع به دکتر محمد علی اثر «جایزه میر» از طرف «آکادمی میر در سراسر هندوستان»؛ از طرف گروه عربی و فارسی «دانشگاه مَدراس» و ««انتشارات اردو تامیل نادو» در سال 2014 «جایزه مولانا باقر آگاه ویلوری» و روز تأسیس تَلنگانا از طرف حکومت تِلنگانا در سال 2018 « جایزه ایالتی» اهدا شد. در اینجا به برخی از آثار دکتر محمد علی اثر اشاره می­شود:

الف- فهرست نسخه های خطی

مرحوم نصیرالدین هاشمی (1895- 1964) «فهرست تفصیلیِ نسخه های خطی اردو در کتا­ب خانه مرحوم نواب سالار جنگ» نوشت: چاپ اول مطبع ابراهیمه، حیدرآباد دکن، 1957- این فهرست با ویرایش و اضافه دکتر محمد علی اثر با عنوانِ «مخطوطات اردو در کتب خانه سالارجنگ- جلد اول» در 2007 و «مخطوطات اردو در کتب خانه سالارجنگ- جلد دوم» در 2012 در حیدرآباد هندوستان منتشر شد.

مرحوم سید محی الدین قادری زور (1904- 1962) فهرست نسخه های خطی «کتاب خانه اداره ادبیات اردو» را با عنوانِ : «تذکره اردو مخطوطات» در پنج جلد منتشر کرد: جلد اول: 1943؛ جلد دوم: 1951؛ جلد سوم: 1957؛ جلد چهارم: 1958؛ جلد پنجم: 1959.

جلد ششم با عنوانِ «تذکره مخطوطات اداره ادبیات» را دکتر محمد علی اثر با همکاری محمد اکبرالدین صدیقی فهرست نویسی کردند که در 1983 در حیدرآباد هندوستان منتشر شد. همچنین دکتر محمد علی اثر فهرست­های نوشته شده مرحوم قادری زور را هم ویرایش نموده و با اضافه هایی با عنوان «تذکره اردو مخطوطات» چاپ نمود: جلد اول با همکاری دکتر مغنی تبسم، 1996؛ جلد دوم، 2007؛ جلد سوم: 2008.

ب- تصحیحِ متون دکنی

- «تصحیحِ سه مثنوی دکنی» (1987): هاشمی بیجاپوری (مثنوی هجویه)، ایاغی (مثنوی نجات نامه)؛ علی رحمتی (مثنوی پند دلبند)

- تصحیحِ کلیات ایمان (1988- به کوششِ: سیده هاشمی، ویرایش و اضافه: محمد علی اثر)

- انتخاب و تصحیح غزل های دکنی (1996)

- تصحیح «مثنوی اشتیاق نامه» (2000)

- تصحیح «دیوان عبدالله قطب شاه» (2000، با همکاری محمد عطاالله خان)

- تصحیح شعرهای نایاب غواصی (2009)

- تصحیح «مثنوی پند دلبند» (2009)

- تصحیح «مثنوی نجات نامه» (2009)

در دست چاپ: تصحیح «کلیات شغلی» (از: شاه عالَم شغلی بیجاپوری) (تصحیح با همکاری نسیم الدین فریس)؛ تصحیح «دیوان قُربی» (تصحیح با همکاری دکتر نورالسعید اختر).  

ج- ادبیات دکنی

- «ادبیات و فرهنگ سرزمین گولکندا» (1981)؛

- «فهرست توضیحیِ دکن و دَکنیات [دکن شناسی]» (چاپ هندوستان 1982- چاپ پاکستان 1986)

- «غواصی، شخصیت و آثار» (1977) [پایان نامه کارشناسی ارشد وی در سال 1975، جامعه عثمانیه]

- «غزلِ دکنی» (1986) [رساله دکتری وی در سال 1980، به راهنمایی دکتر غلام عمر خان، جامعه عثمانیه]

- «شعر دکنی» (1988)

- تحقیقی نقوش (1993)؛ مجموعه مقالات: (1) «قصیده چاپ نشده از جنونی گُجراتی» (2) «حافظ سید محمد فراتی» (3) «شعرهای چاپ نشده از فدوی اورنگ آبادی» (4) «شکوفایی غزل اردو در دوره قطب شاهیان» (5) «دکتر جمیل جالبی و تحقیقات درباره ادبیات دکنی» (6) «نگاهی به کتابِ تحریرهای تازه از دکتر عبدالستار دلوی» (7) «ولی اورنگ آبادی در شمال هندوستان» (8) «وقایع زندگی نظیر اکبرآبادی» (9) «کتاب شناسی محمد قلی قطب شاه» (10) «کتاب شناسی اسدالله وجهی»

- شعر دکنی پیش از ولی اورنگ آبادی (به کوشش: جمال شریف، ویرایش و مقدمه از محمد علی اثر، 2004)

- مدح رسول در غزل های دکنی (2009)

- غزل اردو در دوره قطب شاهیان (2015)

نگارش: لیلا عبدی خجسته

 

 

کد امنیتی
تازه کردن

تازه های نشر

آمار بازدیدکنندگان

مهمانان :

49 

امروز :
دیروز :
این هفته :
این ماه :
بازدید کل :
541
1242
1783
37062
16237159