کد مطلب : 7136
10 تیر 1399 - 13:33
تعداد بازدید : 22 بار
اخبار » اخبار وسط

«تحصیل» مجلّه‌ای علمی- تحقیقی است که از شهرِ کراچی، پاکستان مقالاتی به دو زبانِ اردو و انگلیسی با محوریّتِ تراث‌پژوهی منتشر می‌شود. این مجلّه از سویِ ادارة معارفِ اسلامی، کراچی به چاپ می‌رسد. مدیریتِ این مجلّه را دکتر معین الدیّن عقیل برعهده دارد که از پژوهشگران و تراث پژوهان برجستة پاکستان می‌باشند. مقدّمة دانشمندانة ایشان بر کتابِ «کتاب‌شناسیِ آثارِ فارسیِ چاپ شده در شبه‌قارّه (هند، پاکستان، بنگلادش)» (1391ش، نشرِ میراثِ مکتوب، تهران) معرّفِ تخصّصِ ایشان است.

شمارة 4 در ژانویه- ژوئن 2019 منتشر شده است. مقاله هایی که دربارة ادبیات و تاریخ فارسی و آسیا هستند:

 

بخشِ مقاله هایِ تحقیقی

- «حکیم رحیم الدین طرب دهلوی» – مقاله نویس: محمد اقبال مُجدّدی

دربارة زندگیِ حکیم رحیم الدین طرب دهلوی (حدود: 1252 - 1320هجری- / 1836 - 1902). وی فارسی را از امام بخش صهبایی فرا گرفت. به اردو و فارسی شعر می گفت. در تاریخ گویی به زبانِ عربی و ترجمه شعرهای فارسی به زبانِ اردو مهارت داشت. وی از صوفیان زمان خود بود که تا پایانِ حیات به خانقاه مظهری در دهلی وابسته بود و در همین شهر مطب داشت.آثارش:

*«تکمیل الایمان»،تالیف: شیخ عبدالحق محدث دهلوی، ترجمه به زبان اردو با عنوانِ: «منفذ الایمان»، سالِ چاپ: 1311هجری/ 1893، مطبع خادم الاسلام، دهلی.

*«معراج المومنین لارشاد و السالکین»، تالیف: قاضی محمد بدل بلخی، ترجمه به زبانِ اردو با عنوانِ: «نصائح العارفین لهدایة المسلمین»، سالِ چاپ: 1314هجری/ 1896، مطبع رضوی، دهلی.

* «معمولات مظهریه»، تالیف: شیخ نعیم الله بهرایچی خلیفه مرزا مظهر جان جانان، ترجمه به زبانِ اردو با عنوانِ: «مخزنِ حقیقت»، سالِ چاپ: 1315 هجری. از آنجایی که حکیم طرب شاعر بود، زندگی نامه مرزا مظهر که محمد حسین آزاد در کتابش «آب حیات» نوشته بود را به طور ضمیمه در این کتاب چاپ کرد. وقتی مربیِ او – سجاده نشین خانقاه مظهری، شاه ابوالخیر مجّددی- از او بازخواست کرد. حکیم طرب معذرت خواست، اما وی نپذیرفت و از حکیم طرب خواست که «توبه نامه» بنویسد. حکیم طرب هم «توبه نامه» نوشت که اکنون در کتاب خانه خانقاه مظهریه در هندوستان است.

- «تاریخچه مالیاتِ اسلامی در لاهور هندوستانِ قدیم»- مقاله نویس: احمد سعید

- «نذر صابری (1923-2010)؛ پژوهشگر و ادیبی که از کاروانِ پژوهشگر اسلاف جُدا شد»- مقاله نویس: عارف نوشاهی (در مقاله ای جداگانه در همین سایت بساتین آمده است)

- «خدمت آلولیس شپرنگر (1813-1893) به ادبِ اردو»- مقاله نویس: محمّد اکرام چغتایی  (در مقاله ای جداگانه در همین سایت بساتین آمده است)

- «مولوی عزیزالدین عزیز (1841-1905)؛ شاعر تاریخ گویِ فارسی از سرزمین بَهاوَلپور»- مقاله نویس: عصمت دُرّانی (در مقاله ای جداگانه در همین سایت بساتین آمده است)

 

بخشِ منابعِ تحقیق

- «سال شمارِ آثار دکتر ابوسلمان شاه جهان پوری»- مقاله نویس: جاوید احمد خورشید

تصدق حسین معروف به سلمان شاه جهان پوری (زادروز: 1940) که تخصص شان درباره افکار و تالیفاتِ مولانا ابوالکلام آزاد (1888-1958) است. وی به مناسبتِ 100 سالگی زادروز مولانا ابوالکلام آزاد کتاب هایِ مهمی منتشر کرد. عنوانِ رساله دکتری اش: «ترتیب، تدوین و تالیف: تذکره خانواده ولی اللهی از سرسید احمد خان» (به زبانِ اردو).

دکتر ابوسلمان شاه جهان پوری همچنین این دو متن را تصحیح کرده است:

* «دیوانِ آه؛ ابوالنصر غلام یاسین آه دهلوی کے اردو و فارسی کلام کا مجموعه مع ضمیمه برای کلام آرزو و آبرو»، خدابخش اورینٹل پبلک لائبریری ، پٹنہ، هندوستان، 2001. [ابوالنصر آه دهلوی، برادرِ کوچکِ مولانا ابوالکلام آزاد بود]

* «کلیاتِ آزاد؛ مولانا ابوالکلام آزاد کے اردو اور فارسی کلام کا مجموعه»، مولانا آزاد ریسرچ انسٹی ٹیوٹ پاکستان، کراچی، 1997.

 

بخشِ ترجمه

- «زندگی نامه خودنوشتِ حاجی غلام محمد منشی (زادروز: 1240هجری/ 1824- درگذشت: نامعلوم)»- مترجم: محمد عمید فاروقی

خان بهادر حاجی غلام محمد منشی (زادروز: 1240 هجری/ 1824 – درگذشت: نامعلوم)  وی از موسسانِ «انجمن اسلام» در بمبئی بود. او زندگی نامه خودنوشت را در سالِ 1893 به زبانِ انگلیسی در شهرِ سورَت هندوستان منتشر کرد. اجدادِ وی از احمدآباد (گُجرات هندوستان) به شهر بمبئی کوچ کرده برای همیشه در همین شهرسکونت گزیدند. حاجی غلام محمد منشی در سالِ 1841 در دفترِ یک تاجر در بمبئی به عنوانِ مسئول بخش فارسی کار می کرد و سپس به عنوانِ استاد در تمامِ ایالتِ گجرات و سِند به ماموریت می رفت و به افرادِ اروپایی ، زبان هایِ: فارسی، هندوستانی (اردو) و گُجراتی می آموخت.

کتابی به هندوستانی- انگلیسی با عنوانِ «گفتگوهایِ روزمره» (Colloquial Dialogues) نوشت که در سالِ 1859 در انگلستان منتشر شد. چنان با استقبال مواجه شد که با تجدید نظر در سالِ 1863 دوباره چاپ شد. در سالِ 1866، معاونِ بازرسِ آموزش شد، ولی پس از چند ماه استعفا داد. در سالِ 1866 به درخواستِ شاگردانش «بیتال پَچّیسی» را از هندی به انگلیسی ترجمه کرد.

درباره نشانه هایِ سجاوندی مقاله ای به نامِ «رساله نجم العلامات» نوشت. در سالِ 1872 هفته نامه  Urdu Instructor به زبانِ اردو منتشر کرد که در آن املا و نشانه هایِ سجاوندی رعایت می شد، به دلیل عدمِ استقبالِ خوانندگان، هفته نامه را تعطیل کرد.

در سالِ 1882 ماهانه ای به زبانِ انگلیسی و اردو به نامِ The Urdu Instructor به چاپ رساند که اکثر خریدارانش اروپایی ها بودند. این ماهنامه به مدتِ دوسال منتشر شد. سپس به خواهشِ دانش آموزان ماه نامه ای به انگلیسی و فارسی به نامِ Persian Teacher منتشر کرد که به مدت سه سال چاپ می شد. سپس گزیده هایی از این نشریات را در سه کتاب منتشر کرد: Urdu Petitions)؛ The Persian Petitions؛ Anglo-Persian Dialouges). پسر بزرگش – عبدالکریم منشی- در «انجمن اسلام» انگلیسی تدریس می کرد. پسر دیگرش – غلام احمد منشی (درگذشت: 1890)- در «مدرسه راهنمایی الفنستون» هشت سالِ استاد فارسی بود، کتاب هایی نوشته بود و اسنادِ بومی را برای دادگاه ترجمه می کرد. پسرش کتابفروشی به نامِ پدرش راه اندازی کرد.

برایِ تدریسِ زبانِ هندوستانی [اردو] دو کتابچه با عنوانِ: «تربیت نامه» منتشر کرد که بقیه اش هم در حال چاپ بود. کتاب هایی هم ترجمه کرده بود. در سالِ 1885 عضویتِ «شورایِ آموزشی» و در سالِ 1878 عضویتِ «شورایِ استخدام دولتی» به وی پیشنهاد شده بود. وی ممتحنِ زبان هایِ هندوستانی [اردو] و فارسیِ دانشگاه بود. دستیارِ پژوهشیِ دانشگاه بمبئی هم بود.

در سالِ 1876 به زیارتِ مکه معظمه و مدینه منوره مشرف شد. در  کِشتیِ Czarewitch کاپیتان با پرداختِ ماهانه ده روپیه از او خواست که به وی زبانِ هندوستانی [اردو] را یاد دهد و با این کِشتی شهرهایِ کراچی، مَدراس، رَنگو و جزایر اندمان را هم دید. وی درباره اهمیتِ آموزشِ مسلمانان به مدیرِ آموزشِ همگانی - Sir Alexander Grant – نامه نوشت، به حاکمانِ بومی و ایالتی مرتب نامه می فرستاد، در شهرهایِ پونا، تانا، سورَت، احمدآباد و خاندیش سخنرانی می کرد. او در مارس 1869 درباره اهمیت آموزش مقاله ای با عنوانِ «تحفة السبیان» نوشت که با استقبال مسلمانان مواجه شد و او بخشِ دوم مقاله را هم به چاپ رساند. تا اینکه در شهرهایِ پونا، احمدآباد و بلگام مراکز تربیت معلم، دبستان برای مسلمانان تاسیس شد، سمتِ هایِ بازرس و معاون بازرسِ مدارس به مسلمانان داده شد. پس از درخواست هایِ مکرر از حکومتِ انگلیس در سالِ 1888 Lord Reay به مسلمانان هایِ این ایالتِ بورسیه تحصیلی اعطا کرد. پس از بازگشت از لاهور، با یاری دوستانش در 22 فوریه 1876 در بمبئی «انجمن اسلام» را تاسیس کرد. در 20 سپتامبر 1880 مدرسه این انجمن گشایش یافت. رفته رفته کتاب خانه هم به آن افزوده شد و از طرف شهرداریِ بمبئی سالانه پنج هزار روپیه امداد تعلق گرفت. در سالِ 1884 لقبِ «خان بهادر» به وی تعلق گرفت. سپس در زمینه استخدام مسلمانان در مراکزِ دولتی و اعطای لقب هایی مانند «شمس العلما» به مسلمانان بسیار تلاش نمود.

یادداشتِ: زندگی نامه خودنوشتِ خان بهادر حاجی غلام محمد منشی در دو بخش است: بخش اول در ده باب که زندگی نامه نوشته شده است. بخش دوم چند سخنرانی و نامه است. در این مقاله مجله «تحصیل» فقط بخش اول از انگلیسی به اردو ترجمه شده است.

 

بخش معرفی کتاب

«ترجمة ارمغانِ حجاز به زبانِ ژاپنی» // معین الدین عقیل

تقریباً صد سال است که ترجمة متونِ زبان اردو به ژاپنی در کشور ژاپن رواج دارد. از ترجمه متونِ نظم و نثرِ کلاسیکِ اردو گرفته تا ترجمه داستان هایِ کوتاه و رمان هایِ اردو. مترجمانی چون: رئیچی گامو؛ سوزوکی تاکیشی؛ یوتاکا اسادا یوتاکا؛ هیروشی هاگیتا؛ ماتسومور؛ سومایا.

 برایِ اطلاعاتِ بیشتر نگاه کنید: «مشرقِ تابان؛ اسلام، پاکستان و مطالعه ادبیاتِ اردو در ژاپن» (به زبانِ اردو، معین الدین عقیل، آکادمی پورَب، اسلام آباد، 2010). پروفسور هیروجی کتاو ، مجموعه هایِ شعریِ علامه اقبال را به ژاپنی ترجمه کرده است: «بانگ درا» (سالِ چاپ: 2008)؛ «بالِ جبرئیل» (سالِ چاپ: 2010)؛ «ضرب کلیم» (سالِ چاپ: 2014)؛ «ارمغانِ حجاز» (سالِ چاپ: 2018) و پروفسور هیروجی کتاو در حالِ ترجمه «جاویدنامه» است.

 

 

بخش گوشه نوادر

«چاپ عکسیِ نسخه خطّیِ تحفة الهند» نخستین فرهنگ به زبانِ اردو // به کوششِ: میرزا خان (بخش چهارم)

«تحفة الهند» کتابی است در هفت باب، مقدمّه و خاتمه دربارة علمِ عروض، علمِ قافیه، علمِ بیان و بدیع، علمِ موسیقی، علمِ مباشرت و علمِ قیافه، فرهنگِ دو زبانة بِرج باشا-فارسی و دستور. این فرهنگ را میرزا خان بن فخرالدّین محمّد (1027-1118ق) برایِ تعلیمِ شاهزاده جهاندار شاه در 1087ق تالیف کرد. شایان ذکر است که زنده‌یاد دکتر نورالحسن انصاری(1932-1987) – استادِ برجسته فارسی در هندوستان «تحفة الهند» را تصحیح و منتشر کرده بود. جلدِ اوّل را به عنوانِ پایان‌نامة دکتری(دانشگاهِ تهران) که در 1354ش، از سویِ بنیادِ فرهنگِ ایران(تهران) و جلدِ دوّم در 1983 از دانشگاهِ دهلی منتشر شد.

 

بخش انگلیسی

- «گزارش جُرج ریموند ((Georges Rémondاز سالِ 1911-1912 جنگ عثمانی-ایتالیا در لیبی»- مقاله نویس: سید تنویر واسطی

- «الغزالی؛ راهِ امیدی برایِ الگویِ زندگیِ الهی» - مقاله نویس: محمد عثمان

- «فهرست توصیفیِ نسخه هایِ شرقیِ در انجمن آسیایی سلطنتیِ که بعدها افزوده شد و فهرست نویسی نشدند» - مقاله نویس: قاضی محمدالحق (در مقاله ای جداگانه در همین سایت بساتین آمده است)

 

تمام شماره های مجلّه تحصیل را از اینجا دانلود کنید:

http://tehseel.com/

 

تهیه و تنظیم: لیلا عبدی خجسته

 

 

کد امنیتی
تازه کردن

تازه های نشر

آمار بازدیدکنندگان

مهمانان :

39 

امروز :
دیروز :
این هفته :
این ماه :
بازدید کل :
101
1499
1600
17797
16398726