کد مطلب : 7170
30 تیر 1399 - 11:27
تعداد بازدید : 280 بار
اخبار » اخبار وسط

«موسسه غالب» دردهلی به یاد میرزا اسد الله خان غالب دهلوی – شاعر معروف اردو- در شهر دهلی هندوستان در سالِ 1969 بنیان نهاده شد. سالِ 2019 به مناسبتِ پنجاهمین سالِ تاسیس «موسسه غالب» جشنی برگزار شد و چند کتاب چاپ شده درباره غالب دهلوی از این موسسه رونمایی شد که یکی از آنها تصحیحِ فرهنگ «قادرنامه» از سوی دکتر اخلاق احمد آهن است.

 

مرزا اسدالله خان غالب دهلوی هفت فرزندش را یکی پس از دیگری از دست داد. همسرش- اُمراو بیگم- خواهرزاده ای داشت به نام زین العابدین عارف که در اوج جوانی در سالِ 1852 درگذشت. از او دو فرزند به نام هایِ باقر علی خان و حسین علی خان یادگار ماند. مرزا غالب برای آموزش فارسی به آنها کتابِ «قادر نامه» را تالیف نمود که به شیوة «خالق باری» و «آمدنامه» نوشته شده است. فرهنگی منظوم در قالب مثنوی که مترادف اردو واژگان مشکلِ فارسی، عربی و هندی را آورده است. تقریباً چهار صد واژگان عربی و فارسی رایج در زبان اردو را در 331 بیت معنی کرده است.

 

شواهدی در دست است که «قادرنامه» تا دورة اواخر بریتانیا به عنوان کتاب درسی استفاده می شده است. برخی از مقلدین غالب دهلوی اشخاصی چون: مولانا عباس رفت بوپالی در «عباس نامه» و شیخ محمد صابر در «چراغ فوائد» اشاره کرده اند. به تقلید از «قادرنامه» در قرن هیجدم میلادی کتاب هایی تالیف شدند: «رازی کی باری» (از: واله)؛ «ایزد باری» (محمد قصاد)؛«الله باری» (حافظ احسن الله لاهوری)؛«حمد باری» (دو رساله از: عبدالصمد بیدل و میرعبدالواسع هانسَوی)؛«بامک باری» (پَندَت بَلرام کشمیری)؛«فیض باری» (میر شمس الدین)؛«محمد باری» (عبدالسمیع رامپوری).

 

«قادر نامه» حدود پانزده شانزده بار چاپ شده است: برای نخستین بار در سالِ 1856 منتشر شد در زمان خود غالب دهلوی دو یا سه بار؛ سپس و در قرن نوزدهم میلادی سه بار؛ در قرن بیستم میلادی نُه بار و پس از تقسیم هندوستان 6 بار  و در قرن بیست ویکم میلادی هنوز هم چاپ می شود.

«قادر نامه» در زندگی مرزا غالب سه بار چاپ شد: مطبع سلطانی، دهلی، سالِ 1856- دوبار از مجلس پریس، دهلی، 9 ژوییه 1863- پس از درگذشت مرزا غالب: مطبع منشی مداری لال، لاهور، سال: 1891- مطبع نظامی، 28 فوریه 1891- مطبع فیض محمدی، لکنو، سال 1897- مطبع انوری، لکنو، دسامبر 1903- هلالی استیم پریس، سادورا، سال: 1907- مطبع قیومی، کانپور، سال: 1911- ابوالعلائی الکتریک پریس، دهلی، سال: 1927- فیروز سنس پرنتنگ وُرکس، لاهور، 1946- مطبع جان جهان، دهلی، تاریخ دارد- به تصحیح: عبدالقوی دَسنَوی، علوی پریس، بوپال، سال: 1971- به تصحیح: محمد حسین مشاهد رضوی، رحمانی پَبلی کیشنز، مالیگاون، سال: 2015.

در پاکستان: به تصحیح: تحسین سروری، مکتبه نیازی، کراچی، سال: 1959- تصحیح: محمد باقر، دانشگاه پَنجاب، لاهور، 1969- محمودالرحمان، نیشنل بُک فاوندیشن، اسلام  آباد، 1992.

 

به مناسبت جشن پنجاهمین سال تاسیس «موسسه غالب» در دهلی، «قادرنامه» تصحیح و چاپ شده است  که مزیت آن بر دیگر تصحیحات این است که واژگان اعراب گذاری شده اند و در پایان «واژه نامه» جداگانه ای از سوی مصحح آمده است. مشخصات کتاب:

«قادر نامه»، تالیف: میرزا اسدالله خان غالب دهلوی، تصحیح: اخلاق احمد آهن، موسسه غالب، دهلی، هندوستان، 2019.

 

تنظیم و نگارش: لیلا عبدی خجسته

 

 

کد امنیتی
تازه کردن

تازه های نشر

آمار بازدیدکنندگان

مهمانان :

65 

امروز :
دیروز :
این هفته :
این ماه :
بازدید کل :
131
1521
10625
20688
16448116