کد مطلب : 7139
10 تیر 1399 - 13:36
تعداد بازدید : 15 بار
اخبار » مقالات

«تحصیل» مجلّه‌ای علمی- تحقیقی است که از از سویِ ادارة معارفِ اسلامی در شهرِ کراچی، پاکستان مقالاتی به دو زبانِ اردو و انگلیسی با محوریّتِ تراث‌پژوهی منتشر می‌شود. در شمارة 4، ژانویه-ژوئن 2019 مقاله ای از خانم دکتر عصمت دُرّانی به زبان اردو درباره یکی از خوشنویسانِ بَهاوَل پور نوشته شده است:

مولوی عزیزالدین (1841-1905) شاعرِ درباری، مجتهد و خوشنویسِ نواب بَهاول پور صادق محمد خان رابع (1861-1899) بود. عزیزالدین در قصبه مشهور گوجرانوالا – دیدار سینگ- به دنیا آمد. پس از تحصیلاتِ ابتدایی به دهلی و لَکنو رفت. علم جِفر را فرا گرفت. خوشنویسی را از بزرگانش یاد گرفته بود. پدربزرگش – مولانا هدایت الله هم عصرِ خوشنویس مشهور مولوی سید احمد ایمن آبادی بود. عزیزالدین بعدها به دربار نواب بَهاوَل پور رفت و استادِ  بلخ شیر عرف حاجی خان (1893-1951)- برادر نواب- شد. سردبیرِ روزنامه «صادق الاخبار» بود و معاونِ «مطبع صادق الانوار» بود. نسخه خطّیِ خوش خطی از «گلستان» را نوشت. عزیزالدین به سه زبانِ اردو، فارسی و عربی شعر می گفت. آثار چاپ نشده عزیزالدین عزیز:

1- دیوان. بیشتر موضوعاتش تصوف است که در سالِ 1890 تالیف شد.

2- سه رساله منظوم در ترجیع بند.

3- مسدّس نعتیه به تضمینِ سعدی شیرازی

4- ترجمه «باز نامه» از فارسی به اردو- آراسته به قلم کاریِ طلایی

5- دیوان حضرت خواجه غلام فرید- رویِ کاغذِ زرفشان- مزین به طلاکاری و جواهرات- در این نسخه کتابت شده بیش از 250 کافی [نوعی رباعی زبانِ پنجابی] بود که پس از تصحیحِ درست به کتاب خانه شاهی فرستاده شد.

6- سفرنامه حج- به خطِ خود که در کتاب خانه شاهی محفوظ است.

 

عزیزالدین خوش نویسِ چیره دستی بود که به «یاقوت رقم» لقب داشت. کتیبه هایِ آیات قرآنی مسجدهایِ بزرگِ بَهاوَل پور به خطِ او نوشته شده اند. مثلاً: مسجد جامعِ صادق گَر؛ مسجد جامع احمد پور؛ مسجد دولت خانه. عزیزالدین خطیبِ مسجدِ دولت خانه در بَهاوَل پور بود و شعبه مستقلی برایِ خطاطی و نقاشی تاسیس کرده بود. ورودیِ مسجد، سمت راست با چوبِ قلم و داخلِ درِ بزرگِ مسجد با قلم لاجوردی شعرهایِ فارسی با خطِ عزیز نوشته شده بود. این سه کتیبه نمونه هایِ نادرِ خطاطی هستند. معماران نمونه آن را در مسجدهایِ دیگر پَنجاب پیاده می کردند. خوش نویسانِ آن دوره از شاگردانِ عزیزالدین بودند: مولوی محمد هاشم (1878-1943- خوشنویسِ دربارِ موزه سلطانی)؛ مولوی محمد کاظم (1889-1981- خوشنویس دفتر سروزیرِ ایالتِ بَهاوَل پور)؛ در کتاب خانه هایِ شخصیِ نوابانِ بَهاوَل پور- کتاب هایی به خطِ او نوشته شدند.

 

از خوشنویسی هایِ نفیسِ عزیزالدین کتابتِ دیوان حافظ است- نسخه  بسیار نفیس، رویِ کاغذ کاشمیری، جدول هایِ طلایی، نقش و نگار جواهری. در سالِ 1910 نمایشگاهی در لاهور برگزار شد. از ایالتِ بَهاوَل پور این نسخه دیوان حافظ و نسخه ای به خطِ مولوی سراج الدین (درگذشت: 1310 هجری) فرستاده شد. در آن زمان یک گردشگرِ آمریکایی برایِ گرفتن هر دو نسخه 25هزار روپیه پیشنهاد داد که والیانِ ایالتِ قبول نکردند. نسخه ای شاملِ دو جلدِ قرآن مجید به همان شیوه دیوان حافظ، هنوز در کتاب خانه سلطانی است.

در ادامه این مقاله ماده تاریخ هایِ   فارسیِ عزیزالدین به مناسبت هایِ مختلف آورده شده است.

 

ترجمه و خلاصه از مقاله به زبان اردو با عنوانِ: «مولوی عزیزالدین عزیز: ایک تاریخ گو شاعر»، مقاله نویس: عصمت دُرّانی، مجله «تحصیل»، شماره 4، ژانویه- ژوئن 2019، اداره معارف اسلامی، کراچی، پاکستان، صفحات: 71-87.

خلاصه و ترجمه: لیلا عبدی خجسته

این مقاله را از اینجا دانلود کنید:

http://tehseel.com/ا                    

 

 

 

کد امنیتی
تازه کردن

آمار بازدیدکنندگان

مهمانان :

32 

امروز :
دیروز :
این هفته :
این ماه :
بازدید کل :
24
1499
1523
17720
16398649