کد مطلب : 7275
14 مهر 1399 - 08:10
تعداد بازدید : 145 بار
اخبار » گزارش

زنده یاد منشی نَوَل کِشور (1836-1895) با تأسیس چاپ خانة همیشه  جاویدش، بسیاری از آثار مهم فارسی، عربی، اردو، سانسکریتِ هندوستان قدیم را به جهانیان معرّفی کرد. گویا روحِ همچنان برای عرضة کتاب های محفوظ در هندوستان زنده است که در هندوستان امروزی «سایت ریخته» کتاب ها را به صورت دسترسی آنلاین در اختیار همگان قرار می  دهد.

جناب سَنجیو صَراف در  1959 در ایالتِ راجستان هندوستان به دنیا آمد. وی تحصیلات ابتدایی را در «مدرسة سِندیا» (Scindia School) گذراند و از «موسسة فن آوری هندوستان» (Indian Institute of Technology Kharagpur) در شهر کَرگ پور دانش آموخته شد. سپس در شهر اُریسا به تجارت خاندانِ خود پیوست. در 1984 «شرکت پالی پلکس» (Polyplex Corporation Limited) را تأسیس نمود. وی برای گسترش فعالیت های خود مراکز زیادی راه  اندازی نموده است که یکی از آنها «مَنوپَترا» است: ادارة آنلاین مسائل حقوقی در هندوستان. وی همچنین در زمینه های برق  رسانی هم شهرهای پَنجاب، اُتّرکَند و سِکّم در هندوستان سرمایه گذاری کرده است. آقای صَراف در امور خیریه هم حضور دارد. در شهر اُتّرَکند مدرسه ای بدون دریافت شهریه از پایة اول تا دوازدهم تأسیس کرده است.  

آقای سَنجیو صَراف در حال حاضر مؤسس، مدیرعامل و سهامدار اصلیِ پالی «شرکت پالی پلکس» است. وی در خانواده ای هندی زبان به دنیا آمد و فعّالیّت های کاری اش در زمینة فن آوری است. با این حال، شنیدن شعرهای زبان اردو، او را چنان شیفتة خود نمود که با معلّم خصوصی زبان اردو را فرا گرفت. آقای صَراف به یاد نامِ قدیمیِ زبان اردو «ریخته» برای گسترش زبان و ادبایت اردو در ماه می 2012 «بنیاد ریخته» را تأسیس نمود. که رفته رفته این بخش ها در آن شروع به کار کردند:

-         «صوفی نامه»: منابع نظم و نثر به زبان هایِ فارسی و اردو از عارفان هندوستانِ قدیم و معاصر.

-         «ریخته»: سایتی که در آن منابع کتابی و صوتی بارگذاری می شود.

-         «جشن ریخته»: این جشن در سال 2015 بنیان نهاده شد. جشنی است که به مدّت سه روز در ماه دسامبر هر سال در شهر دهلی برگزار می شود. در این جشن محافلِ قوالی، مشاعره، شعرخوانی، داستان گویی، بیت  بازی و ... با حضور شاعران، نویسندگان، هنرمندان، هنرپیشگان و افراد برجستة سراسر دنیا برگزار می شود.

-         «آموزش»: آموزش زبان اردو.

-         «انتشارات ریخته»؛ معرّفی کتاب هایی که این بنیاد خیریه به چاپ می رساند.

-         «رنگِ ریخته»: به فعالیت های هنری: موسیقی، نقّاشی، خطّاطی و ... اختصاص دارد.

جناب سَنجیو صَراف در  11 ژانویه 2013 «سایت ریخته» راه اندازی کرد. این سایت به سه زبانِ: اردو (با رسم الخط نستعلیق)، هندی (با رسم الخط دیوناگری) و رومن اردو (اردو به رسم الخط انگلیسی) قابل استفاده است. 24 دستگاه برای اسکن کتاب ها و نشریات از دانشگاه ها، کتاب خانه ها و مجموعه های شخصی هندوستان مشغول کار هستند. از کتاب ها، روزنامه‌ها و مجله هایِ چاپ سنگی  پایان قرن نوزدهم و آغاز قرن بیستم میلادی گرفته تا منابع چاپِ شده در سالِ 2020. تاکنون حدود 80000 (هشتادهزار) کتاب و مجله اسکن شده است که به ترتیب تعداد زبان هایِ اردو، فارسی، هندی، عربی و انگلیسی بیشتر است. فهرست نسخه هایِ خطّی فارسی، فرهنگ  فارسی-فارسی، تذکره  فارسی، متون تاریخی کُهن فارسی و ... در این سایت به طور آنلاین قابل مطالعه هستند. 1100 عنوان کتاب  چاپ شدة مطبعِ منشی نَوَل کِشور در این سایت قابل دسترس است.

در سایت ریخته نخستین ترجیح بارگذاری کتاب هایی است که قانون کپی رایت شامل شان نمی شود. سپس کتاب های مشمول کپی رایت با رضایت کتبی نویسندگان بارگذاری می شود. مجموعه داران، نویسندگان و اداره، ناشرهایِ مختلف هندوستان و پاکستانی با شوق با سایت ریخته همکاری می کنند.

دکتر عبدالقدوس – استاد اردو در حیدر آباد هندوستان- فهرست کتاب‌ های سایت ریخته – به زبان اردو- را با تقسیم بندی موضوعی به همراه لینک شان در کتابی منتشر کرده است: «کیٹلاگ: ریختہ ڈاٹ آرگ(آن لائن کتب)»، لولو پرنتڑس، حیدرآباد، هندوستان، 2020. (این کتاب گرچه فهرست کتاب های اردو را شامل است، برای فارسی زبان ها در مورد تذکره، فرهنگ های فارسی-فارسی و کتاب های چاپ خانه منشی نَوَل کِشور هم بسیار مفید است)

از بخش های دیگر این سایت:

-         شعر و نثرِ شاعران و ادیبان کلاسیک و معاصر اردو به همراه تصویر و مختصر احوالشان؛ ویدیوهایی از شعرخوانی یا فیلم های مستند آنان؛ فایل صوتی صدای آنان که از سوی خودِ آنها یا دیگران خوانده شده است.

-         بخشِ «لغت»: واژة اردو با رسم الخط اردو(نستعلیق) و هندی (دیوناگری)، تلفّظ واژه، معنی واژه به انگلیسی.

-         اشعار برگزیدة کاربران در موضوعات مختلف. روی هر واژه ای که کلک شود، تلفّظ آن و ترجمة واژه به انگلیسی ظاهر می شود.

-         دروس دانشگاه های مختلف هندوستان (قدیم و معاصر).

-         کتاب های کودکان

-         روزنامه/ مجلات

-         کتاب خانه هایی که منابعشان را در اختیار سایت ریخته قرار می دهند

-         معرفی اشخاصی که تالیفاتشان / کتاب هایشان را به سایت ریخته اهدا می کنند

بسیاری از افراد در هندوستان، پاکستان و کشورهای دیگر با خُرسندی و اطمینان قلبی آثارشان، کتاب های شخصی اشان را به این سایت «هر دل عزیز» می سپارند برای اسکن و بارگذاری می دهند. کاربران 190 کشور جهان از این سایت استفاده می کنند.  شایان ذکر است در «سایت ریخته» امکان دانلود کتاب/نشریات نیست. منابع به طور آنلاین قابل مطالعه هستند. برای جستجو قوی تر از کیبورد اردو استفاده کنید.

برخی از منابعِ به فارسی یا درباره فارسی در «سایت ریخته»:

 

* نسخه خطی «نوادر الالفاظ»- زبان: فارسی، تالیف: سراج الدین علی خان آرزو. (این نسخه خطی در کتاب خانه فورت ویلیام کالج در کلکته بود که از آنجا به آرشیو ملی در دهلی هندوستان منتقل شده بود و کپی از آن در مملوکه دکتر شمس الرحمان فاروقی – استاد هندوستان- بوده است)

https://www.rekhta.org/ebooks/nawadir-al-alfaz-khan-arzoo-sirajuddin-ali-ebooks?lang=ur

 

* «بیان العارفین و تنبیه الغافلین؛ ملفوظات سید عبدالکریم شاه بَلری واری»- گردآورنده: محمد رضا بن عبدالواسع عُرف میر دریایی بن داروغه گَر تَتَوی (تاریخ: 1038هجری)- مقدمه و ترجمه از فارسی به زبان سِندی از: عبدالغفار سومرو- متن اصلی نسخه اصلی به فارسی هم آورده شده است:

https://www.rekhta.org/ebooks/bayan-ul-arifeen-wa-tanbeeh-ul-ghafileen-mohammad-raza-bin-abdul-wasey-ebooks?lang=ur

 

* «واقعات اظفری»-تالیف: محمد ظهیرالدین اظفری، تصحیح: تی. چَندرا شیکرَن، مقدمه به زبان انگلیسی، متن به زبان فارسی

https://www.rekhta.org/ebooks/waqiyat-e-azfari-mohammad-zahiruddin-azfari-ebooks?lang=ur

 

* «جلد سوم از فهرست کتب مبارکه آستان قدس رضوی علی مشرّفها آلاف السلام»، تاریخ تیر 1305- زبان: فارسی

https://www.rekhta.org/ebooks/fehrist-kutub-kitabkhana-mubarka-aastan-volume-003-al-sultan-raza-shah-ebooks?lang=ur

 

* «تحفة الاحباب»- تالیف: محمد علی کشمیری، تصحیح و تعلیقات: غلام رسول جان- مقدمه به زبان اردو، متن به زبان فارسی

https://www.rekhta.org/ebooks/tohfat-ul-ahbab-volume-001-mohammad-ali-kashmiri-ebooks?lang=ur

 

* «تاریخ نویسی در ادبِ فارسیِ هند»؛ مجموعه مقالات به زبان های: فارسی، اردو و انگلیسی- به کوشش: چَندَر شیکر

https://www.rekhta.org/ebooks/tareekh-nawesi-dar-adab-e-farsi-hind-ebooks?lang=ur

 

* شماره های مختلف «مجله اورینتَل کالج»، لاهور، پاکستان.

https://www.rekhta.org/emagazines/oriental-college-magazine?lang=ur

 

* فهرست‌ های نسخه های خطیِ اردو، فارسی و عربی که در پاکستان و هندوستان منتشر شده اند که در همین پایگاه نسخ خطی بساتین تاکنون این فهرست ها معرفی شده اند. نگاه کنید به این لینک:

دسترسیِ آن‌لاین به فهرستِ نسخه‌هایِ خطّیِ چاپ شده در هندوستان و پاکستان بارگذاری شده در سایتِ ریخته (بخشِ سوم)

 

* قاموس ادبیات فارسی- تالیف: مجیب الرحمان

https://www.rekhta.org/ebooks/qamoos-adabiyat-e-farsi-mujeeb-ur-rahman-ebooks?lang=ur

 

* «هندوستان کے قدیم فارسی شعراء»(= شاعران قدیم فارسی در هندوستان)، تالیف: اقبال حسین

https://www.rekhta.org/ebooks/hindustan-ke-qadeem-farsi-shoara-iqbal-husain-ebooks?lang=ur

 

* «ایشیاٹک سوسائٹی کلکتہ کی خدمات فارسی»(= خدماتِ فارسی انجمن آسیایی در شهر کلکته)، تالیف: خالده حسینی

https://www.rekhta.org/ebooks/asiatic-society-kolkata-ki-khidmat-e-farsi-khalida-husaini-ebooks?lang=ur

امید می رود این نوشتار انگیزه ای ایجاد کند برای مخاطبان ایرانی که چنین سایتی را در ایران راه اندازی کنند. فضایی که کتاب ها و نشریاتِ قدیمی و جدید فارسی، فایل های صوتی بزرگان فرهنگ ایران  زمین به  طور همزمان قابل مطالعه باشند.

تیرے آنے کا انتظار رہا

عمر بھر موسم ِ بہار رہا

(ترجمه: در انتظار آمدنت، تمام عمر برایم فصل بهار گذشت)

تهیه و تنظیم: لیلا عبدی خجسته

 

 

کد امنیتی
تازه کردن

آمار بازدیدکنندگان

مهمانان :

64 

امروز :
دیروز :
این هفته :
این ماه :
بازدید کل :
855
1499
10115
56086
16793608