کد مطلب : 7281
15 مهر 1399 - 08:36
تعداد بازدید : 126 بار
اخبار » گزارش

سرزمین رامپور در هندوستان در گذشته به «مصطفی آباد» معروف بود. دیدنِ دو واژه «فارسی» و «رامپور» در کنار یکدیگر، مولفِ فرهنگ فارسی- فارسی «غیاث اللغات» را به خاطرمان می آورد که در ابتدای فرهنگش خود را چنین معرفی کرده است: «محمد غیاث الدین بن جلال الدین بن شرف الدین اصلح الله شانهم و نوّر جنانهم بنده مصطفی آباد عُرف رامپور ... » . سرزمین رامپور فرهنگ نویسان و دستور نویسان و ادیبان فارسی به دنیا عطا نموده است: «منتخب النفائس» (تالیف: محبوب علی رامپوری)؛ «نهج الادب»(تالیف: حکیم نجم الغنی خان رامپوری، سال تالیف: 1919م)؛ «آمد نامه»- تالیف: غیاث رامپوری؛ «شرح قصائد بدر چاچ» و «فارسی قواعد گلبن اکبر» تالیف: محمد عثمان خان قیس؛ «مقدمه جواهر الکلام» عنبر شاه خان عنبر.

 

تذکره نویسی در سرزمین رامپور هندوستان به زمان حکیم محمد بایزید برمی گردد که در سال 1787م «فصول فیض الله خانی» که نام بیمارانش را نوشته بود که آنها را درمان کرده بود. سپس در سال 1831م عبدالقادر چف در کتابِ «علم و عمل» را نوشت تذکره بزرگان سرزمین رامپور و بیرون رامپور را نوشت. در سال 1850 نواب کلب علی خان نواب استادان فارسی و عربی و اهل علم دردوران تحصیلش را در سه جلد گردآوری نمود. جلد اول این تذکره نایاب است. جلد دوم و سوم در کتاب خانه رضا رامپور در هندوستان است. امیر مینایی از صوفیان و شاعران معروف اردو به خواهش همین نواب کلب علی خان تذکره «انتخاب یادگار» را نوشت که درسال 1290هجری / 1873م چاپ شد.

 

خانم ساجده شیروانی استاد «کالجِ دولتیِ دخترانه پی جی» در رامپور بود که در حال حاضر فهرست نویس نسخه های خطی فارسی در «کتاب خانه رضا رامپور» در هندوستان است که تاکنون این آثار از وی به چاپ رسیده است:

«فهرست مخطوطات فارسی»- جلد اول، قرآنیات- سال چاپ: 2013، کتاب‌ خانه رضا رامپور، رامپور، هندوستان.

«فهرست مخطوطات فارسی»– جلد سوم، احادیث، اوراد و اعمال- سال چاپ: 2015، کتاب‌ خانه رضا رامپور، رامپور، هندوستان.

«نثرنویسانِ سرزمین رامپور هندوستان» پروژه ای که تکمیل شده است، هنوز چاپ نشد ه است.        

«تذکرة الواقعات(به فارسی)»- تالیفِ جوهر آفتابچی- سال چاپ: 2015، کتاب‌ خانه رضا رامپور، رامپور، هندوستان و ترجمه آن به زبان هندی که در همان سال از همان ناشر منتشر شد.

 

به تازگی تذکره شاعران پارسی گوی سرزمین رامپور به کوشش خانم ساجده شروانی منتشر شده است. این تذکره شاملِ زندگی نامه و نمونه شعر 194 تن از شاعران پارسی گوی گردآوری شده است که یا در رامپور زاده شده بودند یا بیشتر عمرشان در رامپور سپری شده بود. خانم شیروانی در تحقیق خود از نسخه های خطی و این تذکره ها استفاده شده است:

- «خم کده شعر و سخن»، به زبان اردو،تالیف: مولانا محمد علی خان اثر؛

- «مکتبِ شعری رامپور»، به زبان اردو، تالیف: کلب علی خان فائق رامپوری؛

- مقاله «فضای شعریِ رامپور از سال 1774 تا 1920م»، به زبان اردو، تالیف: راز یزدانی؛

- «تذکره کلیم» (تایف: عتیق الرحمان خان کلیم) به زبان اردو که در سال 1950 تالیف کرد و تاکنون چاپ نشده است؛

- «علمایِ معقولات در شبه قاره و تالیفات‌شان»، به زبان اردو، تالیف:مولانا محمد عبدالسلام خان رامپوری، کتاب‌خانه شرق شناسی و عمومی خدابخش، پَتنا، هندوستان، 1996م؛

- «نقش سرزمین روهیل کَند در گسترش زبان و ادب عربی»، به زبان اردو، تالیف: ابوسعد اصلاحی، کتاب خانه رضا رامپور، رامپور، هندوستان، 2004م؛

- «سبکِ شعریِ رامپور»، تالیف: شبیّر علی خان شکیب، کتاب خانه رضا رامپور، رامپور، هندوستان،1999م؛

- «تذکره کاملان رامپور»

- «تذکره شعرای اردو»، تالیف: جورج فانتوم «صاحب» و «جرجیس»، 1855 یا 1856م، «جَرنَل»، شماره 10 و 11، کتاب خانه رضا رامپور، رامپور، هندوستان، 2003. درباره این تذکره نگاه کنید: متنِ فارسیِ تذکره شعرایِ رامپور در همین پایگاه خبری نسخ خطی بساتین.

 

این تذکره در دو بخش است: بخش اول درباره والیان سرزمین رامپور و بخش دوم درباره شاعرانِ مردمی و نمونه شعرشان (به فارسی، عربی و اردو) که در رامپور زندگی می کنند یا زاده شده اند.

مشخصات کتاب: «رامپور کے فارسی گو شعرا» (= شاعران فارسی گوی رامپور در هندوستان)، به زبان اردو، نویسنده: ساجده شیروانی، قومی کونسل برای فروغ اردو زبان، دهلی، هندوستان، 2020.

فهرست شاعران در زیر آمده است:

 

«معرفی» - از: دکتر وقار الحسن صدیقی (مدیر پیشینِ کتاب‌خانه رضا رامپور هندوستان)

«مقدمه» - از: ساجده شیروانی

«پیش لفظ» - از: شیخ عقیل احمد (مدیر کنونیِ قومی کونسل برای فروغ اردو زبان در هندوستان)

«آشفته» مولانا مفتی سعدالله – «آصفی» و «حامی» مولانا عبدالجبار خان

«آه» شیخ محمد فریدالزمان زمان - «اثر» محمد علی خان

«احسن» حکیم مظهر احسن خان - «احقر» سید حافظ مجیب علی

«احمد» شیخ احمد علی - «احمد» میان احمد علی شاه

«احمد» مولوی یمین الدین احمد - «ارشاد»مولوی حکیم ارشاد علی

«اسیر» منشی مظفر علی - «اشفاق» حکیم محمد اشفاق خان

«افسر» صاحبزاده احمد یار خان - «افضلی» مولوی محمد

«امام» و «انور» امام الدین خان - «امیر» منشی امیر احمد مینایی

«امیر» سید محمد امیر شاه - «انور» محمد انور شاه قادری

«بسمل» ولی محمد خان - «بشیر» خواجه محمد بشیر

«بلیغ» قطب بخش عرف قطب علی (قطب الدوله) - «بیمار» شیخ علی بخش

«تراب» سید تراب شاه - «تسلیم» کبیر خان

«تمکین» مرزا ابوالقاسم – «توکل» سید عبدالله

«ثاقب» شیخ سیف الله - «جلال» مولوی جلال الدین

«جلال» و «جلالی» مولوی جلال الدین احمد خان - «جوهر» لالا بَرِج باسی لال

«حافظ» حافظ محمد یونس خان- «حامد» مولوی سید انصار حسین

«حبیب» محمد حبیب الرحمان- «حرفت» شیخ غلام علی

«حرمت» شهامت خان - «حسرت»ذوقی رام

«حسن» میان غلام حسن - «حسن» مولوی حسن علی خان

«حسین» آغا محمد حسین - «حسین» میر حسین علی

«حشمت» محمد ناصر خان - «حفظ» مولوی حفیظ الله

«حقی»  و «صفا» مولوی عبدالحق خان - «حیات» مولوی محمد حیات خان

«حیرت» بخشی کُنج بیهاری لال - «خوشدل» منشی مَن باون لال

 «خیال» نهال الدین خان - «خیالی» و «شادان» حسین علی خان

«دانش» مولوی فرّخ مرزا - «ذکی» شیخ مهدی علی

 «رافت» شاه روف احمد صاحب - «رزاق» مولوی حکیم عبدالرزاق خان

«رحیق» مولوی محمد وجیهه الزمان خان - «رشید» محمد رشید الله خان

«رضا» مرزا رضا حسین - «رفعت» مولوی غلام جیلانی

 «رفعی» حکیم محمود علی خان رامپوری - «رویت» و «حسیب» مولوی حسیب احمد

«ریحان» جعفر حسین - «زخمی» صاحبزاده غلام حضرت خان

«زکی» میر محمد زکی - «سالک» اسماعیل شاه خان

«سراج» حاجی سراج الدین احمد خان - «سرخوش شادانی» بَنّی خان

«سَروری» نواب محمد کاظم علی خان - «سلطان» محمد سلطان الزمان 

«سنجر» مرزا عبدالعطوف عُرف محمد تقی خان -  «سوزان» مولوی غلام مرتضی

«سیماب» حکیم مولوی سید احمد علی - «شاد» نظیر شاه خان

«شادان» سید اولاد حسین بلگرامی - «شاغل» آغا مرزا

«شاکر» میان نجیب شاه - «شائق» سَدا سُک لال

«شائق» محمد عبدالرزاق خان - «شرف» شرف الدین خان

«شعور» محمد سعدالدین خان - «شفیق» مولوی حکیم شفیق الرحمان خان

«شوخ» منشی نادر شاه خان - «شوق» رَگو نَندَن کِشور

«شوق» مولوی قدرت الله - «شهاب» شهاب الدین خان

«شیدا» آغا محمد علی شیرازی - «شیدا» شیخ احمد حسین

«شیدا» کاظم خان - «شیدا» مولوی محمد حسن خان

«صابر» مولوی محمد نصیر الدین خان - «صاحب» و «جرجیس» جارج فانتوم

«صبا» محمد صابر حسین - «صبا» منشی گووَند لال

«صنعت» میر مَلهو -  «ضامن» سید اعجاز حسین

«ضیاء» حکیم مهدی علی خان - «طالب» مولوی اله داد حافظ شبراتی

«طالب» عبدالرزاق خان  - «ظهیری» عبدالله خان عُرف بیچا خان

«عابد» اُمراو النساء بیگم - «عاجز» خان محمد خان

«عاصی» نواب محمد عبدالله خان - «عباس» عباس خان ثانی

«عبرت» حکیم میر ضیاء الدین  - «عجمی» هیرا لال

«عدیل» میر عوض علی - «عرشی»مولانا امتیاز علی خان

«عزت» مولوی محمد غیاث الدین - «عزیز» عبدالکریم خان

«عظمت» سید عظمت علی رضوی - «علی» و «منصور» سید زین العابدین

«علی» محمد علی حسین خان - «عمر» مولانا شاه محمد عمر

«عنبر» عنبر شاه خان آشفته - «عندلیب شادانی» دکتر وجاهت حسین 

«غریب» الهی بخش - «غفلت» احمد خان

«غمگین قادر» مولوی عبدالقادر خان - «غمین» حکیم عطاءالله قریشی

«غمین» مرزا معین الدین حیدر - «فاخر» حکیم احمد خان

«فائق» بلاقی رام  - «فائق» محمد مرزا

«فرحت» میر محمد حسین - «فرقت» مولوی محمد قیام الدین

«فصیح» مولوی محمد فصیح الزمان خان - «فقیه» مولوی فقیه الدین

«فیاض» مولوی فیاض الدین خان - «فیاض» محمدفیاض خان

«قادری» سید شاه غلام جیلانی - «قاصر» حکیم حافظ علی احسن

«قاهر» سید عبدالقادر - «قائم» شیخ قیام الدین چاند پوری

«قلاش» عبدالرحمان - «قمر» محمد احمد مینایی

«قیامت» لالا چیدا لال- «قیس» مولوی محمد عثمان خان بهادر

«کاتب»مولوی سید علی اکبر- «کاوش» محمد احمد خان

«کرم» کریم الله خان - «کریم» محمد کریم الله خان

«کفایت» صاحب زاده کفایت الله خان - «کمال» مولوی سید محمد داود

«کیفی» محمد ایوب خان - «گرم» محمد مظفر خان

«گوهر» لالا جوالا پَرشاد - «لائق» لالا کُنج بهاری لال

«لذت» لالا کَنوَر سین - «محب» حکیم عبدالکریم خان

«محب» حکیم عبدالکریم خان - «محب» مولوی حکیم محب علی خان

«محمود» محمود علی خان - «محوی» آغا یوسف علی خان

«مختار» میر مظهر الدین محمد - «مخلص» خلیفه احمد یار خان

«مرتضی» مولوی حکیم سید مرتضی - «مرتضی» مرتضی خان

«مرشد» - مولانا محمد مرشد - «مضطر» مولوی عبدالنبی

«مضطر» مولوی غلام حضرت خان - «معصوم» شاه محمد معصوم

«مغلوب» حکیم محمد مسیح الزمان خان - «مغموم» علی محمد خان

«مفتون» مولوی سید احمد شاه - «مفتون» حافظ محی الدین احمد صاحب

«منصور» مولوی منصور شاه خان - «منعم» قاضی نورالحق

«منیر» منشی سید محمد اسماعیل حسین- «مِهر» سید مهربان علی

«مِهر» میر سعادت علی- «مِهری» مولوی مفاضل الحق

«ناصر» ناصر خان (پسر اَکَر خان) - «ناصر» ناصر خان

«ناصر» مولوی محمد ناصر خان - «نامی» حسین شاه خان

«نثار» آغا محمد شیرازی - «نجف» مولوی محمد علی

«نجمی» نجم الغنی خان - «نُزهَت» مولوی سید رفیع الدرجات

«نظام» سید نظام شاه - «نعیم» میر محمد نعیم

«نواب» سید کلب علی خان - «نیاز»مولوی نیاز الله

«نیّر» حکیم محمد حسن خان - «وامق شادانی» مرزا هادی علی بیگ

«وجیه» مولانا وجیه الدین احمد خان - «وزیر» وزیر علی خان

«وزیر» مولوی وزیر محمد خان - «وفا» حکیم عبدالهادی خان

«وفا» حاجی گُل محمد خان - «وهاب» سید عبدالوهاب

«هاشم» مولوی محمد هاشم- «هدایت» هدایت علی خان

«همت» همت خان - «همدم» صاحب زاده عبیدالله خان

«یوسف» یوسف علی خان - «یوسف» مولوی محمد یوسف خان

حواشی – کتاب نامه – مقالات

 

پی نوشت

در سرزمین رامپور «کتاب خانه رضا رامپور» از عظمت جهانی برخوردار است. این کتاب خانه سال نامه ای به نام «جَرنَل» منتشر می کند که در هر شماره اش مقاله هایی درباره نسخه های خطی منتشر می کند. فهرست مقاله هایِ مربوط به تراثِ فارسی و عربی آن در شش بخش در همین پایگاه خبری نسخ خطی «بساتین» اطلاع رسانده است:

فهرستِ مقالاتِ تراثیِ «جَرنَل»، کتاب‌خانه رضا رامپور (بخشِ ششم- بخشِ پایانی)

 

تهیه و تنظیم: لیلا عبدی خجسته

 

 

کد امنیتی
تازه کردن

آمار بازدیدکنندگان

مهمانان :

52 

امروز :
دیروز :
این هفته :
این ماه :
بازدید کل :
813
1499
10073
56044
16793566